Title: İlişkisel Veri Tabanı Author: Kriko Published: 26 Mayıs 2023 Last modified: 7 Temmuz 2026 --- 1. [Anasayfa](https://kriko.io/tr/) / 2. [Sözlük](https://kriko.io/tr/sozluk) / 3. İ Harfi # İlişkisel Veri Tabanı İlişkisel veri tabanı, veri yönetiminin temel kavramlarından biridir. Bu veri tabanı birbiriyle ilişkili verileri ve veri tablolarının depolandığı bir veri tabanıdır. **İlişkisel veri tabanı**, verilerin satır ve sütunlardan oluşan tablolar içinde saklandığı ve tablolar arasında belirli ilişkilerin kurulduğu bir veri tabanı modelidir. İlişkisel Veri Tabanı Yönetim Sistemi ise İngilizcede Relational Database Management System olarak adlandırılır ve RDBMS şeklinde kısaltılır. RDBMS, ilişkisel veri tabanlarının oluşturulmasını, sorgulanmasını, güncellenmesini ve yönetilmesini sağlayan yazılım sistemidir. İlişkisel model, bilgisayar bilimci Edgar F. Codd tarafından 1970 yılında yayımlanan çalışmalarla ortaya konmuştur. İlişkisel veri tabanlarında bilgiler belirli bir yapıya sahip tablolar içerisinde tutulur. Her tablo genellikle müşteri, ürün, çalışan veya sipariş gibi belirli bir varlığı temsil eder. Tablodaki her satır tek bir kaydı, sütunlar ise bu kayda ait özellikleri ifade eder. Örneğin bir müşteri tablosunda ad, telefon numarası, e-posta adresi ve adres bilgisi sütun olarak yer alabilirken her satır ayrı bir müşteriye ait bilgileri içerir. Her satırın benzersiz biçimde tanımlanabilmesi için genellikle **birincil anahtar** kullanılır. Bir müşteri tablosundaki müşteri numarası, her müşteriyi diğerlerinden ayıran birincil anahtar olabilir. Tablolar arasındaki ilişkiler ise çoğunlukla yabancı anahtarlar aracılığıyla kurulur. Örneğin sipariş tablosundaki müşteri numarası alanı, siparişi veren müşterinin kaydına bağlanabilir. İlişkisel model, verilerin düzenli biçimde saklanmasını ve farklı tablolar arasında anlamlı bağlantılar kurulmasını sağlar. Müşteri, sipariş ve ürün bilgileri ayrı tablolarda tutulabilir ancak anahtar alanlar sayesinde birlikte sorgulanabilir. Bu yapı, gereksiz veri tekrarlarının azaltılmasına ve kayıtların daha tutarlı biçimde yönetilmesine yardımcı olur. Veri modeli doğru tasarlandığında güncelleme, silme ve ekleme işlemleri daha kontrollü yürütülebilir. İlişkisel veri tabanı yönetim sistemlerinde en yaygın kullanılan sorgulama dili ** SQL**‘dir. Structured Query Language ifadesinin kısaltması olan SQL, Türkçede Yapılandırılmış Sorgu Dili olarak adlandırılır. SQL aracılığıyla veriler sorgulanabilir, yeni kayıtlar eklenebilir, mevcut bilgiler güncellenebilir ve gerekli kayıtlar silinebilir. Ayrıca tablolar, ilişkiler, kullanıcı yetkileri ve veri bütünlüğü kuralları da SQL komutlarıyla yönetilebilir. İlişkisel veri tabanları finans, e-ticaret, sağlık, telekomünikasyon, kamu hizmetleri ve kurumsal kaynak yönetimi gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Müşteri kayıtları, siparişler, ödeme işlemleri, stok bilgileri ve çalışan verileri gibi yapılandırılmış bilgiler için uygun bir çözüm sunarlar. Küçük işletmelerden büyük kuruluşlara kadar farklı ölçekteki kurumlar bu sistemlerden yararlanabilir. MySQL, PostgreSQL, Microsoft SQL Server ve Oracle Database yaygın RDBMS örnekleri arasında yer alır. Bu sistemlerin önemli avantajlarından biri **veri bütünlüğünü** desteklemeleridir. Birincil anahtarlar, yabancı anahtarlar, veri türleri ve kısıtlamalar sayesinde hatalı veya tutarsız kayıtların oluşması sınırlandırılabilir. Yetkilendirme mekanizmaları kullanılarak hangi kullanıcının hangi tabloyu görüntüleyebileceği veya değiştirebileceği belirlenebilir. Yedekleme, işlem yönetimi ve kurtarma özellikleri de veri kaybı riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir. İlişkisel veri tabanları yeni sütunlar, tablolar ve ilişkiler eklenerek geliştirilebilir ancak her değişiklik dikkatli biçimde planlanmalıdır. Veri yapısındaki büyük değişiklikler mevcut uygulamaları, sorguları ve raporları etkileyebilir. Çok büyük, hızlı değişen veya düzensiz veri kümelerinde NoSQL gibi farklı veri tabanı yaklaşımları daha uygun olabilir. Bu nedenle veri tabanı seçimi, verinin yapısına, işlem türlerine, ölçeklenebilirlik ihtiyacına ve uygulamanın gereksinimlerine göre yapılmalıdır. ## Sözlükte keşfedin ### Tıklama Başına Maliyet (CPC) Açılımı Cost Per Click olan CPC’nin Türkçesi “tıklama başına maliyet” olarak bilinir. Reklam kampanyaları üzerindeki her bir tıklama için ödenmesi gereken maliyettir. ### Organik Arama Organik arama, arama motorları üzerinde herhangi bir arama sorgusu yapıldğında ücretli reklamlardan sonra gösterilen sonuçlar anlamına gelir. ### NoSQL İlişkisel olmayan veri tabanı anlamına gelen NoSQL, verileri depolamak ve almak üzerine yönetilen bir veri tabanı sistemidir. Modern uygulamalar yaratmaya uygun olup esnek şema modellerine sahiptir. ### Host Bir web terimi olarak Host, kullanıcıların ağ ya da modem aracılığıyla erişebileceği, veri veya programlar içeren bir ana bilgisayardır. ### Inbound Pazarlama Inbound Pazarlama, bir ürünü veya hizmeti çeşitli reklam ve pazarlama faaliyetleri aracılığıyla potansiyel müşterilere ulaştırmak yerine, belli pazarlama kanallarını kullanarak müşterileri markaya çekme çabaları olarak tanımlanabilir. ### Ana Veri Yönetimi Master Data Management (MDM) olarak da bilinen bu terim, bir kurumun veya organizasyonun farklı alanlardaki verilerinin tek yoldan analiz edilmesini sağlayan sistemlerdir. ### Zengin Sonuçlar Kullanıcıya site hakkında daha fazla bilgi veren Zengin Snippet, klasik arama sonuçlarının üzerinde, birinci sıranın da üzerinde ayrı bir blok hâlinde gösteriliyor. ### Geri Bağlantı (Backlink) Geri bağlantı, genel kullanımıyla backlink, bir internet sitesinin başka bir internet sitesine yönlendirme yapması anlamını taşır. ### Firmadan Tüketiciye (B2C) Firmada Tüketiciye (B2C), üretici firmaların kendi sanal mağazaları üzerinden doğrudan tüketiciye satış yaptıkları iş modeli olarak tanımlanır. ## Dijitalin nabzını bizimle takip et Dijital dünyayı şekillendiren seçilmiş içgörüler, haberler ve fikirlerden haberdar olmak için abone olun. Bu kutucuğu işaretleyerek [gizlilik ve aydınlatma](https://kriko.io/tr/gizlilik-politikasi) metnimizi kabul ettiğinizi onaylamış olursunuz.