Title: Zaman Serileri Analizi Author: Kriko Published: 22 Ağustos 2021 Last modified: 11 Temmuz 2026 --- 1. [Anasayfa](https://kriko.io/tr/) / 2. [Sözlük](https://kriko.io/tr/sozluk) / 3. Z Harfi # Zaman Serileri Analizi Zaman serileri analizi (Time Series Analysis), belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşen olayların ve işlemlerin analiz edilmesine yarar. **Zaman serileri analizi**, İngilizcede Time Series Analysis olarak adlandırılan ve zaman içinde kaydedilen verilerin incelenmesini sağlayan analiz yöntemidir. Zaman serisi, belirli bir olayın, işlemin veya ölçümün saat, gün, ay, yıl gibi zaman aralıklarına göre sıralanmış değerlerinden oluşur. Bu analiz sayesinde verinin zaman içindeki değişimi, eğilimi, dönemsel hareketleri ve olağan dışı durumları değerlendirilebilir. Amaç yalnızca geçmişi incelemek değil, geleceğe yönelik daha sağlıklı tahminler ve içgörüler üretmektir. Bir veri kümesinin zaman serisi olarak değerlendirilebilmesi için ölçümlerin zaman bilgisiyle birlikte kaydedilmiş olması gerekir. Verilerin önceki değerlerinin sonraki değerleri mutlaka etkilemesi şart değildir, ancak birçok zaman serisinde bu tür ilişkiler görülebilir. Örneğin borsa fiyatları, döviz kurları, sıcaklık değerleri, aylık satışlar ve web sitesi trafiği zaman serisi verilerine örnek gösterilebilir. Bu verilerde tarihsel sıra korunarak analiz yapılır ve değişimin hangi dönemlerde nasıl gerçekleştiği incelenir. Borsa verileri zaman serisi analizine sık verilen örneklerden biridir. Bir hissenin günlük kapanış fiyatları, işlem hacmi veya endeks değeri zaman içinde sıralanarak analiz edilebilir. Önceki günün kapanış değeri sonraki günün fiyat hareketleriyle ilişkili olabilir, ancak bir serinin zaman serisi sayılması için bu ilişkinin kesin olarak bulunması gerekmez. Önemli olan verilerin zaman damgası taşıması ve ölçümlerin kronolojik sırayla değerlendirilmesidir. İşletmelerde zaman serileri analizi satış, talep, stok, çağrı merkezi yoğunluğu, web trafiği ve müşteri davranışı gibi alanlarda kullanılabilir. Örneğin bir şirket aylık satışlarını yıllara göre inceleyerek büyüme eğilimini ve sezonluk değişimleri görebilir. Bir çağrı merkezi, günün hangi saatlerinde daha fazla çağrı aldığını analiz ederek vardiya planlamasını buna göre düzenleyebilir. E-ticaret siteleri de kampanya dönemlerinde trafik ve dönüşüm oranlarının nasıl değiştiğini zaman serisi verileriyle takip edebilir. Zaman serilerinde trend, mevsimsellik, döngüsel hareketler ve düzensiz dalgalanmalar gibi bileşenler incelenebilir. Dondurma satışlarının yaz aylarında artması, açık hava etkinliklerinin belirli dönemlerde yoğunlaşması veya turizm talebinin sezonlara göre değişmesi mevsimselliğe örnek gösterilebilir. Ekonomik göstergelerdeki uzun dönemli artış ya da azalışlar ise trend olarak değerlendirilebilir. Bu bileşenlerin doğru ayrıştırılması, daha isabetli tahminler yapılmasına yardımcı olur. Zaman serileri analizi yalnızca tahmin üretmek için kullanılmaz. Anomali tespiti, kapasite planlama, risk izleme, performans takibi ve operasyonel karar destek süreçlerinde de önemli rol oynar. Kullanılacak yöntem, verinin yapısına, zaman aralığına, örüntülerine ve analiz amacına göre seçilmelidir. Doğru uygulanan bir **zaman serileri analizi**, işletmelerin geçmiş verilerden öğrenmesine, değişimleri daha erken fark etmesine ve geleceğe daha hazırlıklı kararlar almasına katkı sağlar. ## Sözlükte keşfedin ### Kalabalık Kaynaklı İçerik Kalabalık Kaynaklı İçerik, diğer adıyla Kitle Kaynaklı İçerik, içerik oluştururken o konu hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip uzman kişilerden, söz konusu markanın müşterilerinden ya da serbest çalışanlardan destek alarak az zamanda kaliteli metin, görsel ya da video elde etme yöntemi anlamını taşır. ### Tembel Yükleme Lazy Loading, görsel yoğunluğu ve sayfa uzunluğunun fazla olduğu web sitelerinde, sayfaların daha hızlı açılmasını sağlar. ### Organik Arama Organik arama, arama motorları üzerinde herhangi bir arama sorgusu yapıldğında ücretli reklamlardan sonra gösterilen sonuçlar anlamına gelir. ### İleri Web Uygulaması (PWA) İleri Web Uygulaması, web sitelerinin görünümünü ve kullanıcı deneyimini mobil aplikasyonlarla benzer seviyeye getiren uygulamalara verilen isimdir. ### Basit Posta Aktarım Protokolü (SMTP) Basit posta aktarım protokolü (Simple Mail Transfer Protocol - SMTP), kısaca bilgisayarlar ya da diğer cihazlar arasında elektronik postaların alışverişi için kullanılan bir protokoldür. ### Bot (Crawler) Bot (Crawler), web sitelerini kendi belleğine almak için World Wide Web (www) üzerinde sürekli olarak tarama yapan arama botlarına denir. ### Ürün Yaşam Döngüsü Ürün yaşam döngüsü, ürünün – hizmetin geliştirilip müşteriye sunulmasından gerileme ve piyasadan çekilmesine kadarki tüm süreci ifade eder. ### Dağıtılmış Hizmet Reddi (DDoS) Dağıtılmış Hizmet Reddi, kısaca DDoS, bir web sitesini, sunucuyu ya da internet hizmetini sınırlandırmak veya tamamen sonlandırmak üzere yazılım korsanları tarafından yapılan bir siber saldırıdır. ### Kullanıcı Deneyimi (UX) Kullanıcı deneyimi (User Experience - UX), bir kullanıcının / müşterinin ürünler, hizmetler ya da çeşitli sistemlerden fayda sağlaması amacıyla belirli hedeflere ulaştıkları tecrübelerin tümüdür. ## Dijitalin nabzını bizimle takip et Dijital dünyayı şekillendiren seçilmiş içgörüler, haberler ve fikirlerden haberdar olmak için abone olun. Bu kutucuğu işaretleyerek [gizlilik ve aydınlatma](https://kriko.io/tr/gizlilik-politikasi) metnimizi kabul ettiğinizi onaylamış olursunuz.